Blaise Pascal: lejann wou woulèt la
Matematisyen yo konn di ki te envante wou a, alòske se yon lòt bagay li t ap eseye konstwi.
Pascal (1623–1662) te fè eksperyans ak aparèy mouvman pèpetyèl nan ane 1650 yo. Wou ki vire prèske san friksyon yo atribiye l la ka byen se yon zansèt rotò woulèt la; men atribisyon sa a soti nan tradisyon, li pa dokimante.
Matematisyen an
Blaise Pascal te konstwi yon kalkilatè mekanik lè l te gen diznèf an, li te pwouve rezilta nan jeyometri pwojektif depi l te adolesan, li te fè travay fondamantal sou presyon ak vid, epi an 1654, nan lèt li t ap ekri ak Pierre de Fermat, li te rezoud “pwoblèm pwen yo”: kijan pou separe mize yon jwèt aza yo te koupe nan mitan an yon fason ki jis. Repons yo, separe l selon pwobabilitematematikPwobabiliteChans yon rezilta genyen, soti 0 rive 1 oswa soti 0% rive 100%. Yon sèl nimewo: 1/37 = 2.70%.Li tout → chak jwè te genyen pou l te genyen si jwèt la te kontinye, se orijin valè esperematematikValè espereRezilta mwayen pa pari sou tan long. −1/37 nan mize a pou chak pari estanda sou woulèt ewopeyen.Li tout → a. Chak kalkil EV sou sit sa a desann soti nan lèt sa yo.
Èske te gen yon machin woulèt Blaise Pascal?
Nan mitan ane 1650 yo Pascal t ap travay sou yon machin mouvman pèpetyèl, epi yo di li te konstwi yon wou ki byen balanse ki te vire lontan ak ti kras friksyon. Istwa ki di wou sa a te vin rotòekipmanRotòPati wou a ki vire e ki pote kaz yo.Li tout → woulèt la repete nan anpil liv istwa, men okenn sous prensipal pa dokimante l. Li posib pou moun ki t ap jere jwèt nan vil dlo cho yo nan 18yèm syèk la te sèvi ak non an pou fè piblisite. Se pa yon bagay Laboratwa a ta aksepte ak prèv sa yo.
Pwobabilite, nan pwòp mo pa l ak nan pa nou
Lèt 1654 yo pa pale de woulèt, ki pa t ko egziste. Men kesyon yo poze: de jwè bezwen twa pwen pou genyen yon lajan; yo kanpe nan 2–1; kijan pou yo separe lajan an? Repons Pascal la sèvi ak sa nou ta rele jodi a esperans kondisyonèl ak yon rezònman rekisif ki desann nan pye bwa tout fason jwèt la te ka kontinye. Huygens te li korespondans lan epi an 1657 li te pibliye premye liv lekòl sou esperans matematik. Mo “esperans” lan se pa l.
Pascal ak Fermat rezoud pwoblèm pwen yo: valè espere kòm pri jis yon pozisyon.
Huygens, De Ratiociniis in Ludo Aleae: premye tèks enprime sou esperans matematik.
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: lwa gwo nimewo yo.
Yo dekri woulèt nan Pari. Chak peman se 36/n − 1: EV = −1/37 (oswa −2/38).
Tès ki kare Pearson lan, yo demontre l sou vire woulèt.
Tout sa ki anwo yo, sou sit sa a, nan yon navigatè.
Pari a
Agiman Pascal ki pi popilè sou pari a pa sou woulèt, men sou Bondye: “pari” ki nan Pensées yo, ki prezante lafwa tankou yon pari ki gen yon peman enfini. Se yon agiman valè espere, epi se premye fwa yon moun te sèvi ak teyori desizyon pou defann yon bagay. Jwè woulèt ki rele non Pascal pou wou a ap rele move Pascal la; sa ki konte a se sa ki te montre kijan pou bay yon pari pri l.
Ironi a
Kit Pascal te konstwi premye wou woulèt la kit li pa t konstwi l, jwèt la se yon bèl egzanp vrè travay li: yon aparèy ki soti nan men yon moun ki te pwouve ou pa ka jwenn yon bagay pou anyen (mouvman pèpetyèl pa mache; esperans lan konsève), epi yo sèvi avè l pou montre menm bagay la a kèk milyon jwè chak ane.
Kesyon
Li te frekante milye jwè aza yo nan Pari nan kòmansman ane 1650 yo; se konsa pwoblèm pwen yo te rive jwenn li atravè Chevalier de Méré. Pa gen okenn dokiman ki montre li te jwe pou lajan seryezman.
Paske se yon bon istwa, epi paske moun ki t ap fè piblisite pou kazino nan 19yèm syèk la te renmen l. Repete l, men ak yon nòt anba paj.
Ti moman pou ri
Li te pwouve ou pa ka jwenn yon bagay pou anyen. Apre sa, yon moun bati yon kazino sou sa.
Sous
- Pascal, B. & Fermat, P. Correspondence on the problem of points.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.